China-Pakistan Relation : పాకిస్తాన్ తనను తాను చైనాకు ఒక సదాబహర్‌ స్నేహితుడిగా చెప్పుకుంటున్నప్పటికీ, అంతర్జాతీయ రక్షణ మార్కెట్‌లో దాని గుర్తింపు కేవలం చైనా ఆయుధాలను విక్రయించే ఒక సాధనంగా (గేట్‌వేగా) మారుతోందని అమెరికాకు చెందిన థింక్ ట్యాంక్ ‘మిడిల్ ఈస్ట్ ఫోరమ్’ తన తాజా నివేదికలో వెల్లడించింది. చైనా ఇప్పుడు కేవలం తన ఆయుధాలను నేరుగా విక్రయించడానికే పరిమితం కాకుండా, పాకిస్తాన్‌ను ఒక వ్యూహాత్మక భాగస్వామిగా వాడుకుంటూ ప్రపంచంలోని కొత్త రక్షణ మార్కెట్లలోకి ప్రవేశించడానికి ప్రయత్నిస్తోందని ఈ నివేదిక పేర్కొంది. గ్లోబల్ మార్కెట్‌లో చైనా తన రక్షణ ఉత్పత్తులను ఇతర దేశాలకు చేరవేయడానికి పాకిస్తాన్‌ను ఒక ప్రధాన మాధ్యమంగా ఉపయోగించుకుంటోంది.

చైనా అనుసరిస్తున్న ఈ వ్యూహానికి అత్యంత పెద్ద ఉదాహరణ.. పాకిస్తాన్ , లిబియన్ నేషనల్ ఆర్మీ మధ్య జరగబోయే 4 బిలియన్ డాలర్ల (రూ. 33 వేల కోట్లకు పైగా) భారీ రక్షణ ఒప్పంద ప్రతిపాదన. ఈ ఒప్పందంలో 16 జేఎఫ్-17 థండర్ (JF-17 Thunder) యుద్ధ విమానాలు, శిక్షణ విమానాలు, ఇతర సైనిక పరికరాలు ఉన్నట్లు సమాచారం. ఇక్కడ గమనించాల్సిన ముఖ్యమైన విషయం ఏంటంటే, ఈ జేఎఫ్-17 యుద్ధ విమానాలను చైనా,పాకిస్తాన్ సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేశాయి. ఒకవేళ ఈ ఒప్పందం గనుక పూర్తయితే, లిబియాపై ఐక్యరాజ్యసమితి విధించిన ఆయుధ ఆంక్షల ఉల్లంఘనపై తీవ్రమైన ప్రశ్నలు తలెత్తే అవకాశం ఉంది.

Also Read : పాకిస్థాన్‌కు పీవోకే అల్టిమేటం: 48 గంటల డెడ్‌లైన్.. జులై 9న ఫైనల్ యాక్షన్!

గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా పాకిస్తాన్, చైనాల మధ్య రక్షణ, భద్రతా రంగాలలో సహకారం విపరీతంగా పెరిగిపోయిందని నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది. ‘స్టాక్‌హోమ్ ఇంటర్నేషనల్ పీస్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్’ (SIPRI) గణాంకాల ప్రకారం.. 2021 నుండి 2024 సంవత్సరాల మధ్య కాలంలో పాకిస్తాన్ దిగుమతి చేసుకున్న మొత్తం ఆయుధాలలో 80 శాతానికి పైగా కేవలం చైనా నుంచే వచ్చాయి. దీన్ని బట్టి పాకిస్తాన్ సైనిక శక్తి ఇప్పుడు మునుపటి కంటే ఎక్కువగా చైనా ఆయుధాలపైనే ఆధారపడి ఉందనేది స్పష్టమవుతోంది. పాకిస్తాన్ వద్ద ఇప్పటికీ అమెరికాకు చెందిన ఎఫ్-16 (F-16) యుద్ధ విమానాలు ఉన్నప్పటికీ, దాని కొత్త సైనిక కొనుగోళ్లలో సింహభాగం చైనాకు సంబంధించినవే ఉంటున్నాయి.

పాకిస్తాన్ కేవలం జేఎఫ్-17 యుద్ధ విమానాలను మాత్రమే కాకుండా, చైనాకు చెందిన అధునాతన డ్రోన్లు, హెచ్‌క్యూ-9 (HQ-9) ఎయిర్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్స్ , ఇతర సైనిక పరికరాలను అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ప్రోత్సహిస్తూ చైనాకు సేవలందిస్తోంది. ఇటీవలి కాలంలో పాకిస్తాన్.. ఇరాక్, బంగ్లాదేశ్, ఇండోనేషియా, సౌదీ అరేబియా, లిబియా, మొరాకో, నైజీరియా, సూడాన్, ఇథియోపియా వంటి దేశాలతో తన రక్షణ సహకారాన్ని విస్తరించింది. ఈ దేశాలలో చాలా వాటితో జేఎఫ్-17 యుద్ధ విమానాల విక్రయాలకు సంబంధించి పాకిస్తాన్ చర్చలు జరుపుతోందని చైనా మీడియా సైతం ధృవీకరించింది. సౌదీ అరేబియాతో కూడా ఈ విమానాల కొనుగోలుపై చర్చలు సాగుతున్నప్పటికీ, ఇప్పటివరకు ఎలాంటి తుది ఒప్పందం కుదరలేదు.

అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో చైనా ఆయుధాలను విక్రయించడానికి పాకిస్తాన్ గట్టి ప్రయత్నాలు చేస్తున్నప్పటికీ, కొన్ని సాంకేతిక సవాళ్లు ఇంకా ఎదురవుతూనే ఉన్నాయని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. చైనా ఆయుధాల నాణ్యత (Quality), అలాగే ప్రస్తుతం చాలా దేశాల వద్ద ఉన్న అమెరికన్ సైనిక సాంకేతిక వ్యవస్థలతో ఈ చైనా ఉత్పత్తులు ఎంతవరకు అనుకూలంగా (Compatibility) ఉంటాయనే విషయాలు మరియు కొనుగోలు నిబంధనలు ఇప్పటికీ పెద్ద సవాలుగానే నిలిచాయని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.

చైనా నేరుగా అన్ని దేశాలతో రక్షణ ఒప్పందాలు చేసుకోకుండా, పాకిస్తాన్‌ను ఒక నమ్మకమైన కవచంగా వాడుకుంటోందని అంతర్జాతీయ రక్షణ నిపుణుల అభిప్రాయం. గతంలో చైనా ప్రభావం తక్కువగా ఉన్న ఆఫ్రికా, పశ్చిమ ఆసియా (మిడిల్ ఈస్ట్) వంటి వ్యూహాత్మక ప్రాంతాలలో పాకిస్తాన్ ద్వారా చైనా తన పట్టును సాధిస్తోంది. దీనివల్ల చైనా రక్షణ పరిశ్రమ ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించడమే కాకుండా, ఆయా ప్రాంతాలలో చైనా రాజకీయ, సైనిక ప్రాబల్యం పెంచుకోవడానికి వీలవుతోంది. పాకిస్తాన్ ఇప్పుడు కేవలం చైనా రక్షణ భాగస్వామి మాత్రమే కాదు, బీజింగ్ ఆయుధాల అంతర్జాతీయ విస్తరణకు ఒక ముఖ్యమైన ముఖద్వారంగా మారిందని, ఈ వ్యూహం గనుక విజయవంతమైతే రాబోయే రోజుల్లో గ్లోబల్ ఆయుధ మార్కెట్‌లో , ప్రాంతీయ శక్తి సమతుల్యతలో (Power Balance) ఊహించని మార్పులు వస్తాయని నివేదిక హెచ్చరించింది.

Also Read : 140 కోట్ల మంది భారతీయుల తరఫున.. ట్రంప్ కు మోదీ విషెస్