Hydrogen Train: భారతీయ రైల్వే చరిత్రలో జూలై 17 ఒక సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించదగ్గ రోజుగా మారబోతోంది. పర్యావరణ పరిరక్షణే ధ్యేయంగా, హరిత ఇంధన రంగాన్ని ప్రోత్సహించే లక్ష్యంతో ఇండియన్ రైల్వేస్ ప్రతిష్టాత్మకంగా రూపొందించిన దేశంలోనే మొట్టమొదటి హైడ్రోజన్ ఇంధన ఆధారిత రైలు (Hydrogen Train) పట్టాలెక్కడానికి సిద్ధమైంది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఈ అధునాతన గ్రీన్ రైలును జెండా ఊపి అధికారికంగా ప్రారంభించనున్నారు.
ఈ చారిత్రాత్మక రైలు హర్యానాలోని జింద్ (Jind) – సోనిపత్ (Sonipat) మార్గంలో ప్రయాణించనుంది. దాదాపు 90 కిలోమీటర్ల మేర ఉండే ఈ రూట్లో సరికొత్త రవాణా విప్లవానికి ఇది నాంది పలకబోతోంది. ప్రారంభోత్సవ ఏర్పాట్లను పర్యవేక్షించేందుకు హర్యానా ముఖ్యమంత్రి నయాబ్ సింగ్ సైని స్వయంగా జింద్ ప్రాంతాన్ని సందర్శించి, పనుల పురోగతిని సమీక్షించారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా చేపట్టిన ‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’ (Make in India) ‘గ్రీన్ ట్రాన్స్పోర్ట్ మిషన్’ (Green Transport Mission) లలో భాగంగా ఈ ప్రాజెక్టును పూర్తి చేశారు. పూర్తిగా స్వదేశీ సాంకేతికతతో ఈ రైలును అభివృద్ధి చేయడం విశేషం. లక్నోకు చెందిన రీసెర్చ్ డిజైన్స్ అండ్ స్టాండర్డ్స్ ఆర్గనైజేషన్ (RDSO) ఈ రైలుకు రూపకల్పన చేయగా, చెన్నైలోని ప్రముఖ ఇంటిగ్రల్ కోచ్ ఫ్యాక్టరీ (ICF) దీనిని నిర్మించింది.
ఈ రైలు తయారీకి సుమారు రూ. 89 కోట్ల అంచనా వ్యయం అయింది. కేవలం రైలు తయారీకే కాకుండా, గ్రౌండ్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (మౌలిక వసతుల) అభివృద్ధి కోసం అదనంగా మరో రూ. 70 కోట్ల వరకు రైల్వే శాఖ ఖర్చు చేస్తోంది. పర్యావరణహిత భవిష్యత్తు కోసం చేస్తున్న ఈ వ్యయం లాభసాటిగా మారనుందని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
సాంకేతిక వివరాల్లోకి వెళితే, ఈ రైలులో 1,200 కిలోవాట్ల (kW) సామర్థ్యం గల రెండు డ్రైవింగ్ యూనిట్లు, ఎనిమిది ప్యాసింజర్ కోచ్లు ఉన్నాయి. ఇందులో అత్యంత అధునాతనమైన హైడ్రోజన్ ఫ్యూయల్ సెల్ ప్రొపల్షన్ సిస్టమ్ను అమర్చారు. డీజిల్ లేదా విద్యుత్ వంటి సాంప్రదాయ ఇంధనాలకు బదులుగా, హైడ్రోజన్ ఆక్సిజన్ల కలయికతో జరిగే ఒక రసాయన ప్రక్రియ ద్వారా ఈ రైలుకు అవసరమైన విద్యుత్ను ఉత్పత్తి చేస్తారు.
Also Read : వారెవ్వా: AI ఫీచర్తో నోకియా కీప్యాడ్ ఫోన్లు లాంచ్.. ఫీచర్లు సూపర్..!
ఈ రసాయన ప్రక్రియ ద్వారా కేవలం నీటి ఆవిరి (Steam), వేడి మాత్రమే ఉప-ఉత్పత్తులుగా వెలువడతాయి. దీనివల్ల వాతావరణంలోకి ఎలాంటి హానికరమైన పొగ లేదా కార్బన్ ఉద్గారాలు విడుదల కావు. ఒక్కసారి పూర్తిగా హైడ్రోజన్ ఇంధనాన్ని నింపితే, ఈ రైలు నిరంతరాయంగా సుమారు 250 కిలోమీటర్ల దూరం వరకు ప్రయాణించగల సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
ప్రస్తుతం ఈ మార్గంలో నడుస్తున్న డీజిల్ మల్టిపుల్ యూనిట్ (DMU) రైలు ఈ ప్రయాణానికి దాదాపు రెండు గంటల సమయం తీసుకుంటుంది. అయితే, ఈ సరికొత్త హైడ్రోజన్ రైలు ప్రయాణ సమయాన్ని సగానికి తగ్గిస్తూ కేవలం ఒక గంటలోనే గమ్యస్థానానికి చేరుస్తుంది. ప్రారంభంలో గంటకు 75 కిలోమీటర్ల వేగంతో నడిచే ఈ రైలు, గరిష్టంగా గంటకు 110 నుండి 140 కిలోమీటర్ల వేగాన్ని అందుకోగలదు.
ఈ హైడ్రోజన్ రైలు కేవలం వేగవంతమైనది మాత్రమే కాదు, సాధారణ ప్రయాణికులకు సైతం ఎంతో అనుకూలమైనది. దాదాపు 2,500 మంది ప్రయాణికులు ఒకేసారి ప్రయాణించేలా దీని సామర్థ్యాన్ని రూపొందించారు. సామాన్యుల బడ్జెట్ను దృష్టిలో ఉంచుకుని టికెట్ ధరలను అత్యంత సరసమైనవిగా, రూ. 5 నుండి రూ. 25 మధ్య ఉండేలా రైల్వే శాఖ నిర్ణయించింది.
హైడ్రోజన్ ఇంధనం అనగానే భద్రతపై వచ్చే అంచనాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని రైల్వే శాఖ ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు తీసుకుంది. రైలు ముందు భాగంలో 27, వెనుక భాగంలో మరో 27 చొప్పున హైడ్రోజన్ సిలిండర్లను అమర్చారు. అత్యంత సురక్షితమైన ఈ వ్యవస్థలో హైడ్రోజన్ లీకేజ్ డిటెక్టర్లు, ఫైర్ డిటెక్టర్లు ఆధునిక నియంత్రణ వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేశారు. వీటిని క్రమం తప్పకుండా తనిఖీ చేసి, నిర్వహణను పర్యవేక్షిస్తారు.
భౌగోళిక సవాళ్ల కారణంగా సాంప్రదాయ ఓవర్హెడ్ విద్యుత్ లైన్లను (Overhead Lines) ఏర్పాటు చేయడం కష్టంగా లేదా అసాధ్యంగా ఉండే కొండ ప్రాంతాలు, హెరిటేజ్ రూట్లలో ఈ తరహా రైళ్లు ఒక అద్భుతమైన ప్రత్యామ్నాయంగా నిలవనున్నాయి. ప్రస్తుతం జర్మనీ, చైనా, అమెరికా వంటి అగ్రదేశాల సరసన భారతదేశం కూడా స్వచ్ఛమైన రైలు రవాణా కోసం హైడ్రోజన్ను విజయవంతంగా ఉపయోగిస్తున్న దేశాల జాబితాలో చేరింది.
భారతీయ రైల్వే ‘హైడ్రోజన్ ఫర్ హెరిటేజ్ ఇన్నోవేషన్’ (Hydrogen for Heritage Innovation) కింద దశలవారీగా 35 హైడ్రోజన్ పవర్డ్ రైళ్లను నడపాలని ప్రణాళికలు రచిస్తోంది. ప్రస్తుతం వందే భారత్, వందే భారత్ స్లీపర్, అమృత్ భారత్ వంటి ఆధునిక రైళ్లతో ప్రయాణికులను ఆకట్టుకుంటున్న రైల్వే శాఖ, ఇప్పుడు ఈ గ్రీన్ టెక్నాలజీతో మరో మైలురాయిని అధిగమించనుంది.
ఈ జింద్-సోనిపత్ పైలట్ ప్రాజెక్ట్ గనుక ఆశించిన విజయవంతమైతే, దేశంలోని ఇతర ముఖ్యమైన పర్యాటక, చారిత్రాత్మక కొండ ప్రాంతాల మార్గాల్లో (Hill Stations) కూడా ఇలాంటి హైడ్రోజన్ రైళ్లను ప్రవేశపెడతారు. దీనివల్ల రైల్వే రంగానికి ఇంధన ఖర్చులు తగ్గడమే కాకుండా, డీజిల్పై ఆధారపడటం పూర్తిగా తగ్గి దేశంలో సరికొత్త హరిత విప్లవానికి బాటలు పడనున్నాయి.
Also Read : ఆర్థిక పురోగతిలో సంచలనం… సుసంపన్న రాష్ట్రంగా తెలంగాణ
