దక్షిణ అమెరికా దేశమైన వెనెజువెలాలో బుధవారం రాత్రి సంభవించిన పెను భూకంపం తీవ్ర కలకలం రేపింది. వందేళ్ల కాలంలో ఎన్నడూ చూడని విధంగా వరుసగా రెండు శక్తిమంతమైన భూకంపాలు సంభవించడంతో దేశం ఒక్కసారిగా అల్లాడిపోయింది. ఈ ధాటికి అనేక అంతస్తుల భవనాలు క్షణాల వ్యవధిలోనే నేలమట్టమవ్వగా, లక్షలాది మంది ప్రజలు నిలువ నీడ లేక వీధిన పడ్డారు. భారీ ఆస్తి నష్టం సంభవించిన ఈ విపత్తులో, ప్రాణనష్టం మాత్రం ఊహించిన దానికంటే చాలా తక్కువగా నమోదు కావడం వెనుక ఒక అద్భుత సాంకేతికత దాగి ఉంది.

ఈ ఘోర ప్రమాదం సంభవించడానికి కొన్ని క్షణాల ముందే స్థానికుల ఆండ్రాయిడ్ స్మార్ట్‌ఫోన్లకు గూగుల్ నుంచి అత్యవసర హెచ్చరికలు (Alerts) వచ్చాయి. తీవ్రమైన భూప్రకంపనలు భూమిపై భాగంలో మొదలయ్యే కంటే ముందే, “భూకంపం వస్తోంది.. సురక్షిత ప్రాంతాలకు వెళ్లండి” అంటూ మొబైల్ స్క్రీన్లపై మెసేజ్‌లు ప్రత్యక్షమయ్యాయి. బుధవారం సాయంత్రం సరిగ్గా 6 గంటల ప్రాంతంలో ఈ అలర్ట్ వచ్చినట్లు స్థానికులు తెలిపారు. ఈ ముందస్తు సమాచారమే వేలాది మంది ప్రజలు తక్షణమే ఇళ్ల నుండి బయటకు పరుగులు తీసి, ప్రాణాలు కాపాడుకోవడానికి సహాయపడింది.

భూకంపం ముగిసిన తర్వాత, గూగుల్ పంపిన ఈ హెచ్చరికలకు సంబంధించిన స్క్రీన్‌షాట్లను నెటిజన్లు సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారమ్‌లలో పెద్ద ఎత్తున పంచుకున్నారు. డిజిటల్ టెక్నాలజీ సరిగ్గా పనిచేస్తే మానవ ప్రాణాలను ఎలా కాపాడవచ్చో చెప్పడానికి ఈ ఘటనే సజీవ సాక్ష్యమని కొనియాడారు. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం కేవలం వినోదానికే కాదు, విపత్కర పరిస్థితుల్లో రక్షణ కవచంగా మారుతుందని ఈ ఘటన నిరూపించింది.

గూగుల్ సంస్థ భూకంపం ఎప్పుడు వస్తుందో ముందే ఊహించి జోస్యం చెప్పలేదు. కేవలం భూమి పొరల్లో మొదలైన తొలి ప్రకంపనల సంకేతాలను అత్యంత వేగంగా గుర్తించి, ఆ ప్రాంతంలోని ప్రజలను అప్రమత్తం చేసింది. గూగుల్ ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన ‘ఆండ్రాయిడ్ ఎర్త్‌క్వేక్ అలర్ట్స్ సిస్టమ్’ (Android Earthquake Alerts System) ద్వారా ఇది సాధ్యమైంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రస్తుతం దాదాపు 200 కోట్లకు పైగా ఆండ్రాయిడ్ ఫోన్లలో ఈ ఫీచర్ అందుబాటులో ఉంది.

మన చేతుల్లో ఉండే ఆధునిక స్మార్ట్‌ఫోన్లలో ‘మోషన్ సెన్సార్లు’ (యాక్సిలెరోమీటర్లు) ఉంటాయి. సాధారణంగా మనం ఫోన్‌ను అడ్డంగా పట్టుకున్నప్పుడు స్క్రీన్‌ను ఆటోమేటిక్‌గా తిప్పడానికి (Auto-rotate) ఇది ఉపయోగపడుతుంది. అయితే, దీనికి భూమిలో వచ్చే అతి సూక్ష్మమైన కదలికలను , వైబ్రేషన్లను కూడా గుర్తించి కొలవగల అద్భుత సామర్థ్యం ఉంది. ఈ సెన్సార్ సేకరించే డేటానే భూకంప గుర్తింపునకు ప్రధాన వనరుగా మారుతుంది.

ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో ఒకే సమయంలో వేలాది ఫోన్లు ఇలాంటి అసాధారణ భూకంప కదలికలను నమోదు చేసినప్పుడు, ఆ డేటా తక్షణమే గూగుల్ క్లౌడ్ నెట్‌వర్క్‌కు చేరుతుంది. గూగుల్ సర్వర్లు శరవేగంగా ఆ డేటాను విశ్లేషించి, అక్కడ భూకంపం సంభవిస్తోందని నిర్ధారించుకుంటాయి. ఒంటరి ఫోన్ ఇచ్చే సిగ్నల్‌ను కాకుండా, ఒకే చోట వందల ఫోన్లు ఇచ్చే సిగ్నళ్లను క్రోడీకరించి (Crowdsourcing) ఈ వ్యవస్థ అత్యంత ఖచ్చితత్వంతో పనిచేస్తుంది.

భూకంపం అనేది ఒక్కసారిగా వచ్చే కుదుపు కాదు, అది తరంగాల రూపంలో ప్రయాణిస్తుంది. మొదట ‘ప్రైమరీ వేవ్స్’ (P-Waves) వస్తాయి, ఇవి సెకనుకు 6 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణిస్తాయి కానీ వీటి వల్ల పెద్దగా నష్టం జరగదు. ఆ తర్వాత ‘సెకండరీ వేవ్స్’ (S-Waves) వస్తాయి, ఇవి సెకనుకు 3-4 కిలోమీటర్ల వేగంతో వస్తూ భారీ విధ్వంసాన్ని సృష్టిస్తాయి. స్మార్ట్‌ఫోన్లలోని సెన్సార్లు వేగంగా వచ్చే ప్రైమరీ వేవ్స్‌ను పసిగట్టి గూగుల్ సర్వర్‌కు సమాచారం అందిస్తాయి. దీనివల్ల ప్రమాదకరమైన సెకండరీ వేవ్స్ భూమిని తాకడానికి ముందే ప్రజలకు అలర్ట్ పంపేందుకు గూగుల్‌కు కొన్ని విలువైన సెకన్ల సమయం దక్కుతుంది.

Also Read : శత్రువుకు కొమ్ముకాస్తున్నారు..సెనెట్ నిర్ణయంపై ట్రంప్ ఫైర్

రెండు రకాల హెచ్చరికలు

భూకంప తీవ్రతను అంచనా వేయడాన్ని బట్టి ఆండ్రాయిడ్ ఫోన్లు రెండు రకాల అలర్ట్‌లను జారీ చేస్తాయి:

బి అవేర్ అలర్ట్ (Be Aware Alert): ఇది తక్కువ తీవ్రతతో ప్రకంపనలు వచ్చే అవకాశం ఉన్నప్పుడు ఇచ్చే సాధారణ సంకేతం. వినియోగదారులను మానసికంగా సిద్ధం చేయడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

టేక్ యాక్షన్ అలర్ట్ (Take Action  Alert): ఇది మధ్యస్థ, తీవ్ర స్థాయి భూకంపాల సమయంలో జారీ అవుతుంది. ఇది రాగానే ఫోన్ గట్టిగా శబ్దం చేస్తుంది. దీన్ని టచ్ చేయగానే, భూకంపం వచ్చే అవకాశం ఉన్న పరిధితో పాటు, విపత్తు సమయంలో ప్రాణాలు ఎలా కాపాడుకోవాలో తెలిపే సూచనలు స్క్రీన్‌పై కనిపిస్తాయి.

భారతదేశంలో కూడా 2023 సెప్టెంబర్ నుండి గూగుల్ ఈ ‘ఆండ్రాయిడ్ ఎర్త్‌క్వేక్ అలర్ట్ సిస్టమ్’ను అధికారికంగా అందుబాటులోకి తెచ్చింది. కేంద్ర ప్రభుత్వ విపత్తు నిర్వహణ సంస్థల భాగస్వామ్యంతో ఇది పనిచేస్తోంది. ఆండ్రాయిడ్ 5 లేదా అంతకంటే ఆధునిక వెర్షన్లు ఉన్న అన్ని మొబైల్స్ లోనూ ఈ ఫీచర్ డిఫాల్ట్‌గా ఉంటుంది. అయితే, ఈ అత్యవసర అలర్ట్‌లు మనకు అందాలంటే ఫోన్‌లో ‘మొబైల్ డేటా’ లేదా ‘వైఫై’తో పాటు ‘లొకేషన్’ సెట్టింగ్ ఎల్లప్పుడూ ఆన్‌లో ఉండాలి. ఒకవేళ ఈ అలర్ట్‌లు వద్దనుకునేవారు డివైజ్ సెట్టింగ్స్‌లోకి వెళ్లి దీన్ని ఆప్షనల్‌గా ఆఫ్ చేసుకోవచ్చు.

ప్రకృతి విపత్తులైన భూకంపాలు, సునామీలను పూర్తిగా ఆపడం మానవమాత్రులకు సాధ్యం కాదు. కానీ, సాంకేతికతను సరైన రీతిలో వాడుకుంటే వాటి వల్ల జరిగే ప్రాణనష్టాన్ని దాదాపు సున్నాకి చేర్చవచ్చని వెనెజువెలా ఘటన స్పష్టం చేసింది. రాబోయే రోజుల్లో ప్రభుత్వాలు, అంతర్జాతీయ టెక్నాలజీ సంస్థలు పరస్పర సమన్వయంతో పనిచేస్తే, ఇలాంటి మరిన్ని అధునాతన ముందస్తు హెచ్చరికా వ్యవస్థల ద్వారా మానవాళికి ప్రకృతి వైపరీత్యాల నుండి గరిష్ట రక్షణ కల్పించవచ్చని టెక్ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

Also Read : అమెరికాలో చదవాలనుకునే విద్యార్థులకు షాక్.. ఇకపై నాలుగేళ్లు మాత్రమే సమయం