Gulf Operation : పశ్చిమాసియా ప్రాంతం మళ్లీ తీవ్ర రణరంగంగా మారుతోంది. అమెరికా-ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ మధ్య రాజుకున్న యుద్ధజ్వాలలు ఇప్పుడు గల్ఫ్ దేశాలకు సైతం విస్తరిస్తున్నాయి. ఇరాన్పై అమెరికా దాడులకు ప్రతిగా గల్ఫ్ దేశాల్లోని అమెరికా సైనిక స్థావరాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని టెహ్రాన్ విరుచుకుపడుతుండటంతో ఆయా దేశాలు తీవ్ర ఆందోళన చెందుతున్నాయి. ఈ క్రమంలో గల్ఫ్ దేశాలు తమ భద్రత, ప్రాంతీయ స్థిరత్వం కోసం ఏకంగా ఇరాన్పైనే ప్రత్యక్ష చర్యలకు దిగినట్లు వస్తున్న వార్తలు అంతర్జాతీయంగా సంచలనం సృష్టిస్తున్నాయి.
అమెరికా మీడియా ప్రచురించిన తాజా కథనం ప్రకారం.. బహ్రెయిన్, కువైట్ దేశాలు ఇరాన్పై తొలిసారిగా ప్రత్యక్ష వైమానిక దాడులు (Gulf Operation) నిర్వహించాయి. జులై ప్రారంభంలో ఇరాన్లోని క్షిపణి, డ్రోన్ నిల్వ కేంద్రాలే లక్ష్యంగా ఈ రెండు దేశాల యుద్ధ విమానాలు దాడులకు తెగబడ్డాయి. సాధారణంగా రక్షణ అవసరాల కోసం అమెరికా, ఐరోపా పరికరాలపై ఆధారపడే ఈ చిన్న గల్ఫ్ దేశాలు, ఇరాన్ నుంచి ఎదురవుతున్న ముప్పును తిప్పికొట్టేందుకే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు సమాచారం.
ఈ రహస్య ఆపరేషన్ వెనుక యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE) అత్యంత వ్యూహాత్మక పాత్ర పోషించింది. ఇరాన్ లోపల ఉన్న కీలక సైనిక స్థావరాలు, డ్రోన్ తయారీ యూనిట్లకు సంబంధించిన నిఘా (Intelligence) సమాచారాన్ని యూఏఈ, బహ్రెయిన్, కువైట్లకు అందించినట్లు తెలిసింది. ప్రారంభంలో సౌదీ అరేబియా కూడా ఈ కూటమికి సహకరించినప్పటికీ, యుద్ధం మరింత విస్తరిస్తుందనే భయంతో ఆ తర్వాత తన వైఖరిని పునరాలోచించుకుని కొద్దిగా వెనక్కి తగ్గింది.
మరోవైపు అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకమైన హర్మూజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz), గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమాన్ ప్రాంతాల్లో ఉద్రిక్తతలు పరాకాష్ఠకు చేరాయి. హర్మూజ్లో ప్రయాణిస్తున్న వాణిజ్య నౌకలపై ఇరాన్ విచక్షణారహితంగా దాడులకు తెగబడుతుండటంతో పశ్చిమాసియా దద్దరిల్లుతోంది. ఇరాన్ సముద్ర దిగ్బంధనాన్ని ఛేదించేందుకు ప్రయత్నించిన ఒక నౌకపై అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ దళాలు తీవ్రస్థాయిలో కాల్పులు జరిపి, దాని ఇంజిన్ విభాగాన్ని నిర్వీర్యం చేసినట్లు యూఎస్ కెప్టెన్ టిమ్ హాకిన్స్ ధ్రువీకరించారు.
సముద్ర మార్గాల్లో ఇరాన్ అనుసరిస్తున్న దురాక్రమణ వైఖరికి ప్రతిస్పందనగా బహ్రెయిన్, కువైట్లతో పాటు జోర్డాన్ ప్రాంతాలలోని అమెరికా బేస్లను ఇరాన్ శుక్రవారం లక్ష్యంగా చేసుకుంది. వరుసగా 13వ రోజు కూడా ఇరు పక్షాల మధ్య క్షిపణి, డ్రోన్ దాడులు కొనసాగాయి. పర్షియన్ గల్ఫ్లోని యూఎస్ స్థావరాలకు దూరంగా ఉండాలని ఇరాన్ విప్లవ గార్డులు తమ పౌరులను హెచ్చరించగా, పశ్చిమాసియాలోని తమ రాయబార కార్యాలయాల ద్వారా అమెరికా పౌరులకు అత్యవసర ప్రయాణ హెచ్చరికలు జారీ చేసింది.
అటు గల్ఫ్ ప్రాంతంలో యుద్ధం ముదురుతుండగా, ఇటు ఎర్రసముద్రంలో యెమెన్కు చెందిన హూతీ తిరుగుబాటుదారులు మళ్లీ విరుచుకుపడుతున్నారు. ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న హూతీలు ఎర్రసముద్రంలో దిగ్బంధనం విధించి సౌదీ అరేబియాకు చెందిన చమురు ట్యాంకర్లపై వరుస దాడులు చేశారు. దీనికి తీవ్ర ప్రతిస్పందనగా సౌదీ అరేబియా వైమానిక దళం యెమెన్లోని హూతీల ఆధీనంలో ఉన్న హోదైదా పోర్టు నగరంపై విరుచుకుపడి, వారి స్థావరాలను ధ్వంసం చేసింది.
గల్ఫ్ దేశాలలో అమెరికా దళాలకు ఆశ్రయం కల్పించడం వల్లనే తమ దేశాలపై దాడులు జరుగుతున్నాయని ఇరాన్ వాదిస్తోంది. అయితే, తమ సార్వభౌమత్వానికి భంగం వాటిల్లడమే కాకుండా, ప్రపంచానికి చమురు సరఫరా చేసే ప్రాంతాలుగా తమకు ఉన్న అంతర్జాతీయ ప్రతిష్ట దెబ్బతింటోందని సౌదీ, యూఏఈ వంటి దేశాలు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. దీనివల్లే భద్రతా వ్యూహాన్ని మార్చి ఇరాన్పై ప్రత్యక్ష చర్యలకు శ్రీకారం చుట్టినట్లు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఈ ఉద్రిక్తతల మధ్య అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ వైట్ హౌస్ ఓవల్ కార్యాలయంలో జాతీయ భద్రతా సలహాదారులతో అత్యున్నత స్థాయి సమీక్షా సమావేశం నిర్వహించారు. ఇరాన్పై వ్యూహాన్ని మార్చాలా లేక సైనిక చర్యను మరింత తీవ్రతరం చేయాలా అనే దానిపై చర్చించారు. ప్రసంగిస్తూ “ఇరాన్తో చర్చలు అత్యంత కీలక దశకు చేరుకున్నాయి, అయితే యుద్ధాన్ని ముగించేందుకు నేను అనవసరపు తొందరపడను” అని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు.
అటు ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చీ కూడా అమెరికా వైఖరిపై ఘాటుగా స్పందించారు. అమెరికా తమపై ఉపయోగిస్తున్న ఆర్థిక, సైనిక ఒత్తిళ్లకు ఇరాన్ ఎంతమాత్రమూ లొంగబోదని తెగేసి చెప్పారు. ఈ సంక్షోభ పరిణామాలపై రష్యా, చైనా దౌత్యవేత్తలతో నిరంతరం సంప్రదింపులు జరుపుతున్నామని, ఏ విదేశీ బెదిరింపులకైనా తగిన రీతిలోనే సమాధానం ఇస్తామని ఆయన హెచ్చరించారు.
పశ్చిమాసియాలో ముదురుతున్న యుద్ధ మేఘాలు ప్రపంచ చమురు మార్కెట్ను తీవ్ర భయాందోళనలకు గురిచేస్తున్నాయి. హర్మూజ్, ఎర్రసముద్రం మార్గాలలో నౌకాయానం నిలిచిపోతే గ్లోబల్ సప్లై చైన్ దెబ్బతిని చమురు ధరలు ఆకాశాన్నంటే ప్రమాదం ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు ఆందోళన చెందుతున్నారు. యూఏఈ, బహ్రెయిన్ లాంటి ఆర్థిక వ్యవస్థలు సున్నితంగా ఉండే దేశాలు ఈ పోరులోకి నేరుగా దిగడం వల్ల ఇంధన భద్రత తీవ్ర ప్రమాదంలో పడింది.
గతంలో అమెరికా వెనుకే ఉండి మద్దతు ఇచ్చే గల్ఫ్ దేశాలు, ఇప్పుడు నేరుగా యుద్ధరంగంలోకి దూకడం పశ్చిమాసియా భౌగోళిక రాజకీయాలలో (Geopolitics) ఒక ప్రధాన మార్పుగా కనిపిస్తోంది. బహ్రెయిన్, కువైట్ లతో పాటు యూఏఈ భాగస్వామ్యంతో జరిగిన ఈ సీక్రెట్ ఆపరేషన్, భవిష్యత్తులో ఇరాన్కు వ్యతిరేకంగా ఒక బలమైన “అరబ్-గల్ఫ్ సైనిక కూటమి” ఏర్పడటానికి దారితీస్తుందనడంలో సందేహం లేదు.
మొత్తానికి అమెరికా-ఇరాన్ లెక్కింపుల మధ్య గల్ఫ్ దేశాల సైనిక చర్యలు తోడవడంతో పశ్చిమాసియా ఒక పెద్ద ప్రాంతీయ యుద్ధానికి (Regional War) వేదికగా మారుతోంది. ఐక్యరాజ్యసమితి, ఇతర ప్రపంచ దేశాలు తక్షణమే జోక్యం చేసుకుని దౌత్యపరమైన పరిష్కారాన్ని కనుగొనకపోతే, ఈ ఘర్షణలు కేవలం మధ్యప్రాచ్యానికే పరిమితం కాకుండా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కోలుకోలేని దెబ్బతీసే అవకాశం ఉంది.
